Provocatief Coachen

Ontdek de magische mix van Humor, Uitdaging en Contact!

De lach is de kortste afstand tussen twee mensen

Victor Borge, Humorist en musicus

Wil jij ook:

  • Meer lichtheid en humor inbrengen in je manier van werken?
  • Het complete brein van je cliënt aanspreken?
  • Mensen helpen met compassie én plezier?
  • Weten wat je kunt doen met doorgewinterde cliënten bij wie niks lijkt te werken?

Zo ja, lees dan vooral verder!

Wat is provocatief coachen?

9932660_sProvocatief coachen is een speelse & onorthodoxe manier van coachen, waarbij de cliënt doorgaans opvallend snel in zijn kracht komt en nieuwe levenslust begint te vertonen. Dit gebeurt door de unieke basishouding van Humor, Uitdaging en Compassie (HUC) van waaruit de coach werkt.

Deze HUC-houding zorgt ervoor dat het onuitspreekbare op tafel komt, het zware dragelijk wordt en het problematische in een ander licht komt te staan. Hierbij staat voorop dat steeds de persoon van de cliënt kan rekenen op onvoorwaardelijke acceptatie en dat het vooral het onwerkbare gedrag en de irrationele denkstijl is die humorvol wordt uitgedaagd.

provocatief CoachenProvocatief Coachen heeft haar basis in de Provocatieve therapie zoals die is ontwikkeld door de legendarische Iers-Amerikaanse therapeut Frank Farrelly. Zelf noemde hij het: ‘Liefdevol plagen, zoals hechte vrienden dat doen’ en: ‘De advocaat van de duivel spelen terwijl ik stevig aan de kant van de engelen sta’. De Nederlandse psychologen Jaap Hollander en Jeffrey Wijnberg (bij wie ik zelf in de leer ben geweest) ontwikkelden deze therapie-vorm vervolgens door tot een effectieve manier van coachen. Zij schreven er diverse boeken over (zie onder).

Overigens heeft deze bijzondere methode zich vooral in de (weerbarstige) praktijk bewezen. Helaas is er nog weinig wetenschappelijk bewijs voor haar effectiviteit. Daarom heb ik ervoor gekozen om mijn kennis van de 3 andere methoden (waarvoor wel veel bewijs is) te integreren in deze methode.

Waarom zou je provocatief willen leren coachen?

Als je wist dat er een manier van coachen bestond waarbij veel gelachen wordt, waarbij mensen opvallend snel in hun kracht komen en die werkt waar andere methoden falen, zou je het dan niet willen leren?

Provocatief coachen leert iedere coach (ook als je het erbij doet) een aantal essentiële zaken:

  • Hoe je humor effectief kunt inzetten in coaching
  • Dat mensen veel veerkrachtiger zijn dan ze lijken
  • Waarom spelen en sparren zo goed werken voor ons brein
  • Hoe je mensen snel uit hun slachtofferrol haalt
  • Hoe je effectief omgaat met lastige manoeuvres van cliënten.
  • Wat je kunt doen als niks anders werkt, of als je het zelf even niet meer weet
  • Wat je kunt doen bij zeer doorgewinterde cliënten

Waarom werkt het?

16683515_sIedereen die recente literatuur heeft gelezen over de werking van ons brein, weet: ons gedrag wordt nog steeds voor een groot deel bepaald door relatief oude delen van ons brein, zoals het limbisch systeem. Dit deel wordt ook wel het zoogdierenbrein genoemd en is sterk verbonden met onze emoties en zaken als vechten, vluchten, voeding en voortplanting.

Of we willen of niet: ook dit deel van ons brein heeft nog steeds grote invloed op ons. Als coach kunnen we er dus niet omheen dat we ook dit deel van het brein zullen moeten aanspreken.

6811230_sDenk nu eens aan de manier waarop jonge zoogdieren leren. Juist, door te spelen en te sparren en al doende hun kracht en zwakte te ontdekken. Zou het kunnen dat de speels sparrende houding van de provocatieve coach hetzelfde effect heeft? Dat deze coach een plek creëert waar de cliënt zijn of haar kracht en zwakte kan leren kennen binnen een veilig kader? Interessante hypothese, niet waar?

Daarbij weten we uit de positieve psychologie dat humor een mens goed doet, zowel fysiek als mentaal. We weten ook dat mensen tot bloei komen in een sfeer van compassie. En tenslotte hebben veel mensen ook een gezonde uitdaging nodig om betrokkenheid en motivatie te ervaren. Provocatief coachen heeft al deze ingrediënten in zich. Daarnaast stimuleert het het creatieve denkproces, de assertiviteit en het uiten van (sterke) gevoelens. Allemaal zaken die mensen nodig hebben om goed te kunnen functioneren.

Over Frank Farrelly en zijn ‘vondst’

Frank_FarrellyFrank Farrelly was opgeleid in de Psycho-analyse en later in de Rogeriaanse Clientgerichte therapie (Waar Motiverende gespreksvoering ook deels op is gebaseerd). Toen hij echter kwam te werken in een grote behandelinrichting voor mensen met verplichte opname ontdekte hij dat deze methoden maar zelden het gewenste effect hadden. Op zekere dag besloot hij om voorrang te geven aan het liefdevolle, humoristische plagen dat voor hem als Iers-Amerikaan uit een groot gezin zo gewoon was.

Tot zijn eigen verbazing en die van zijn collega’s knapten zijn cliënten (waaronder ‘de ergsten van de ergsten’) opvallend snel op. Deze ontdekking stimuleerde hem om op deze voet door te gaan en met vallen en opstaan ontwikkelde hij deze bijzondere therapie-vorm die inmiddels wereldwijde erkenning heeft.

Voor wie is het geschikt?

De provocatieve benadering is vooral geschikt voor coaches of begeleiders die al de nodige ervaring hebben. Het vraagt een zekere mensenkennis en rijpheid om intuïtief en met zelfvertrouwen de juiste interventies te doen.

Onze benadering van het Provocatieve Coachen is zeker ook geschikt voor mensen die al ervaring hebben met één of meer van onze methodes. Dit is ook de reden dat wij het aanbieden als laatste, afrondende dag van de Jaartraining.

Mensen die sterk neigen naar cynisme of sarcasme raad ik af om op dit moment provocatief te gaan coachen. Voor hen is het raadzaam om eerst te werken aan de nodige (zelf)compassie en zich te verdiepen in één of meer van onze andere methodes.

Mijn persoonlijke ervaring ermee:

In 2003 en 2004 heb ik verschillende workshops gevolgd bij Frank Farrelly zelf en bij Jaap Hollander en Jeffrey Wijnberg. Uiteindelijk volgde ik in 2005 de Jaaropleiding. In 2004 had ik het geluk om 20′ gecoacht te worden door Frank zelf op een persoonlijk thema waar ik al jaren mee rondliep. Na afloop van die sessie was ik een week lang chagrijnig, verward en bozig en na die week was mijn probleem opgelost, puur door het loslaten van een sterke en belemmerende overtuiging. Sindsdien weet ik hoe krachtig deze methode kan zijn.

In die tijd werkte ik op een dag-trainingscentrum voor (ex)gedetineerden waardoor ik dagelijks gesprekken voerde. Natuurlijk heb ik veel geoefend en daardoor heb ik de (on)mogelijkheden van het provocatieve coachen goed leren kennen. Sindsdien coach ik geregeld mensen op deze manier en doe ik regelmatig demo’s tijdens trainingen.

Link met oude wijsheid

36289634_sAls je in de geschiedenis van de mensheid duikt, dan zul je zien dat provocatief coachen eigenlijk van alle tijden is. Een bekend voorbeeld is natuurlijk de nar die als enige de machtige koning op speelse wijze van repliek mocht dienen. Maar ook in alle grote wijsheid tradities zie je dat boeiende, paradoxale en humoristische interventies een plek hadden. Denk hierbij aan Zen-leraren die middels ondoorgrondelijke koans en onverwachte acties of uitspraken hun leerlingen tot inzicht of zelfs verlichting brachten.

buddhaJezus, Mohamed en Boeddha wisten ieder middels metaforen en verhalen hun volgelingen te boeien en tot dieper inzicht te brengen. En vergeet niet dat iedere indianenstam zijn eigen variant heeft van het archetype van de nar, zoals: de Heyoka, de Chifonetti of de Coyote. Van de Chifonetti is bijvoorbeeld bekend dat nieuwe wetten pas werden aangenomen als het hem niet gelukt was de wet belachelijk te maken. En ook tegenwoordig is het archetype van de nar alom aanwezig, denk maar aan bepaalde cabaretiers, kunstenaars, presentatoren en zelfs sommige politici…

Link met de Positieve Psychologie

De positieve psychologie erkent weliswaar het (psychisch) lijden van de mens, maar wil vooral focussen op de het benoemen, onderzoeken en versterken van allerlei positieve competenties en menselijke deugden, zoals: Veerkracht, Humor, Dankbaarheid, Vergeving, Presence, Flow. Het provocatieve coachen deelt deze visie.

Beide stromingen kiezen ervoor om niet onnodig te gaan graven in het verleden, maar vanuit het hier en nu te kijken naar positieve doelen, zetten van betekenisvolle stappen en daarbij te leren van het verleden en wat daarin wel en niet gewerkt heeft. Bij beide zie je bovendien een positief en optimistisch mensbeeld terug, dat uitgaat van het goede en gezonde in de mens, diens leerbaarheid en veerkracht.

Link met onze andere methodes

Provocatief & creatiefJe zou provocatief coachen net zo goed OMA-coaching kunnen noemen: Oplossingsgericht, Motiverend, ACT-based coachen…
Ik heb namelijk ontdekt dat er allerlei interessante parallellen zijn tussen provocatief coachen en de andere methoden waar wij training in geven. Ook provocatief coachend kun je de werkzame elementen van de genoemde coachmethoden inzetten. Denk hierbij aan:

  • Verandertaal ontlokken en weerstand verminderen
  • Positieve doelen, creatieve oplossingen en kleine stappen stimuleren
  • Commitment aan waarden, acceptatie van het onveranderbare en presence vergroten.

Alleen de weg ernaar toe is anders: speels, uitdagend, vrolijk en met humor. Zo lang je in staat bent om te coachen vanuit compassie en warmte kun je de verschillende methodes goed met elkaar combineren waardoor je arsenaal aan interventies aanzienlijk wordt verbreed. Het mooie is dat je niet per sé een full-time provocatief coach hoeft te worden om er je voordeel mee te doen. Al na een korte training kun je beginnen om meer humor en speelsheid in te brengen in het contact.

Hier lees je een voorbeeldgesprek:

Casus: ‘de voetbalfan met de boze vrouw’

Coach: Je weet dat ik provocatief werk?

Coachee: Ja, dat heb ik gelezen, ja. Iemand heeft me dat aangeraden… Maar ik heb eigenlijk geen idee wat het inhoudt…

Coach: Ok, ik zal het kort uitleggen. Ik ga je uitdagen en plagen met als doel om je eigen kracht en wijsheid aan te spreken… Het kan best zijn dat je boos wordt of in de war raakt… en dat is wat mij betreft prima… En wat er ook gebeurt, onthoud alsjeblieft dat ik aan jouw kant sta… Ga je hiermee akkoord?

Coachee: Is goed, verras me maar!

Coach: Vertel eens wat kan ik voor je doen?

Coachee: Eh… ja, mijn partner vindt dus dat ik niet goed luister.

Coach: Je partner vind dat je niet goed luistert…. Nou en? Wat is daar mis mee? Dat is wat partners doen! Die kletsen de oren van je hoofd, terwijl jij naar de wedstrijd probeert te kijken en dan vinden ze het raar als je niet luistert…

Coachee: Ja, zo gaat het wel ongeveer, ja!

Coach: Precies, dus wat is nou eigenlijk het probleem?

Coachee: Nou, ze dreigt met een echtscheiding en ik wil haar niet kwijt! Dus ik zal toch beter moeten leren luisteren…

Coach: Weet je, wij mannen zijn helemaal niet gemaakt om te luisteren… daar heb je ‘vriendinnen’ voor! Wij zijn gemaakt om te jagen en om te focussen, bijvoorbeeld op een voetbalwedstrijd! Jij kunt gewoon heel goed focussen! Daar zou je meer mee moeten doen…

Coachee: Yeah right! Nou, op haar geklets kan ik anders helemaal niet zo goed focussen! Ze blaat maar door over de meest onbenullige dingen en ik vind het gewoon moeilijk om mijn aandacht er bij te houden…

Coach: Waarschijnlijk heb jij gewoon geen goede luister-genen. Je oren doen het wel, maar jij reageert alleen op sportcommentaar en op geritsel in het struikgewas…

Coachee: Wat een onzin! Nee, ik wil gewoon leren om actief te luisteren!

Coach: Actief luisteren? Nou, dan weet ik wel wat! (De coach springt op en doet voor) Je loopt gewoon héél actief, sluipend door het huis. Klaar voor de jacht of de aanval. Dan denkt je brein: ‘dit gaat goed!’ en ondertussen probeer je een heel klein beetje naar haar te luisteren…’

Coachee lacht en zegt: Tsjonge jonge, je hebt wel fantasie, jij! Nee, misschien moet ik wel op cursus of zo… Een vriend van me had het laatst over geweldloze communicatie… Heb jij daar ervaring mee?

Hoe ging dit verder?

Een cursus geweldloze communicatie… geen slecht idee van de coachee toch? Dit zou zo maar eens kunnen gaan werken! Inmiddels kan ik zeggen: het heeft ook gewerkt. Hij is de cursus daadwerkelijk gaan doen en vond het wel wat soft, maar zijn vrouw is er erg blij mee!

Wil je snappen wat hier gebeurd is? Hier lees je de analyse!

Boekje kopen?

Deze boeken heb ik allemaal gelezen en kan ik echt aanraden: